ปลาตาเหลือกยาว

ปลาตาเหลือกยาว
ปลาตาเหลือกยาว (อังกฤษ: Ladyfish, Tenpounder; ชื่อวิทยาศาสตร์: Elops machnata) ปลาที่อาศัยอยู่ในน้ำเค็มชนิดหนึ่งที่สามารถปรับตัวให้อยู่ในน้ำกร่อยหรือน้ำจืดได้ อยู่ในตระกูลปลาตาเหลือกยาว (Elopidae) มีรูปร่างคล้ายปลาตาเหลือก (Megalops cyprinoides) ซึ่งเป็นปลาที่อยู่ต่างสกุลกัน แต่อยู่อันดับเดียวกัน โดยที่ปลาตาเหลือกยาวมีรูปร่างที่เปรียวยาวกว่า

อาศัยอยู่ตามชายฝั่งทะเล บริเวณมหาสมุทรอินเดีย สามารถปรับตัวให้อาศัยอยู่ในน้ำกร่อยหรือน้ำจืดได้ พฤติกรรมและนิเวศวิทยาคล้ายคลึงกับปลาตาเหลือก

มีความยาวเต็มที่ได้ถึง 1 เมตร นิยมตกเป็นเกมกีฬา
ปลาตาเหลือกยาว
Elops machnata 01.jpg
การแบ่งชั้นด้านวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Animalia
ไฟลัม: Chordata
ชั้น: Actinopterygii
อันดับ: Elopiformes
ตระกูล: Elopidae
สกุล: Elops
สปีชีส์: E. machnata
ชื่อทวินาม
Elops machnata
Forsskål, 1775

ปลาตีน
ปลาตีน เป็นปลาที่อยู่ในตระกูลย่อย Oxudercinae ในสกุลปลาบู่ กระจัดกระจายจำพวกอยู่ทั่วไปตามชายทะเลโคลนและป่าชายเลนในเขตร้อนตั้งแต่เขตมหาสมุทรแอตแลนติก ชายฝั่งแอฟริกาจนถึงทวีปเอเชียแปซิฟิก มีความยาวลำตัวแตกต่างออกไปตั้งแต่เพียงแต่ไม่กี่ซม. ในประเภท Zappa confluentus จนกระทั่งเกือบหนึ่งฟุต ในชนิด Periophthalmodon schlosseri
ลักษณะพิเศษรวมทั้งพฤติกรรม
หัวมีขนาดโต มีตาหนึ่งคู่ตั้งอยู่ส่วนบนสุดของหัวโปนออกมาเห็นได้ชัด ดวงตาสามารถกรอกไปมาได้ จึงใช้มองเห็นได้ดีเมื่อพ้นน้ำ สามารถเคลื่อนที่บนบกได้ โดยใช้ครีบอกที่แข็งแรงลื่นตัวไปตามพื้นเลนและสามารถกระโดดได้ด้วย แล้วก็สามารถดำรงชีวิตอยู่บนบกได้เป็นเวลานานเพราะเหตุว่ามีอวัยวะพิเศษอยู่ข้างเหงือกซึ่งสามารถเก็บความเปียกชื้นจากน้ำได้ และจะสูดอากาศบนบกเข้าปาก เพื่อนำออกสิเจนเข้าไปผสมกับน้ำเพื่อหายใจผ่านเหงือกเสมือนปลาทั่วๆไป ด้วยเหตุดังกล่าว ปลาตีนก็เลยจำเป็นต้องประพฤติตนให้อาจจะความชุ่มชื้นอยู่ตลอด1 ตัวผู้มีขนาดใหญ่กว่าตัวเมีย ตำแหน่งของปากอยู่ปลายสุดของหัวขนานกับพื้น ทำมาหากินในเวลาน้ำลด โดยใช้ปากดูดรับประทานอาหารชนิดสัตว์น้ำขนาดเล็กในพื้นเลน ทำให้ดูผิวเผินเหมือนสัตว์เลื้อยคลานหรือสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำมากกว่าปลา

ปกติปลาตีนจะอาศัยอยู่รวมกันหลายตัวไม่มีออกนอกเขตของตัวเอง เมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์ ปลาตีนตัวผู้จะมีสีเข้มขึ้นและมีอาณาเขตของการสืบพันธุ์ โดยจะมีการสร้างหลุมซึ่งมันจะใช้ปากขุดโคลนมากมายอง บนปากหลุม เรียกว่า หลุมปลาตีน และมีพฤติกรรมหวงอาณาเขตเมื่อมีปลาตีนตัวอื่นรุกล้ำ โดยจะแสดงการกางครีบหลังขู่ และเคลื่อนที่เข้าหาผู้รุกล้ำในทันที ปลาตีนเพศผู้และตัวเมียจะผสมพันธุ์ในหลุมที่ตัวผู้ขุดไว้

แหล่งที่อยู่ในประเทศไทย
อาศัยในป่าชายเลนในประเทศไทยมีกระจายเป็นตอนๆริมฝั่งทะเลด้านอ่าวไทยตั้งแต่จังหวัดชลบุรี, จังหวัดตราด เรื่อยลงไปถึงจังหวัดปัตตานี ส่วนทางฝั่งทะเลอันดามันพบตั้งแต่จังหวัดระนองลงไปสุด ชายแดนไทยที่จังหวัดสตูล

สำหรับปลาตีนชนิดที่พบได้ในประเทศไทย ได้แก่ Periophthalmus barbarus, Periophthalmodon schlosseri และ Boleophthalmus boddarti โดยมีชื่อเรียกต่างๆกันออกไป เช่น จุมพรวด, ตุมพรวด, กำพุด, กระจัง หรือ ไอ้จัง ฯลฯ

ปลาตีน
Unidentified 1453 – Laem Phak Bia.jpg
ปลาจุมพรวด หรือ ปลาตีนจุดฟ้า (Boleophthalmus boddarti) ที่แหลมผักเบี้ย จังหวัดเพชรบุรี
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร: Animalia
ไฟลัม: Chordata
ชั้นใหญ่: Osteichthyes
ชั้น: Actinopterygii
อันดับใหญ่: Acanthopterygii
อันดับ: Perciformes
อันดับย่อย: Gobioidei
วงศ์: Gobiidae
วงศ์ย่อย: Oxudercinae
สกุล
Apocryptes
Apocryptodon
Boleophthalmus
Oxuderces
Parapocryptes
Periophthalmodon
Periophthalmus
Pseudapocryptes
Scartelaos
Zappa

ชื่อพ้อง
Periophthalminae
Periophthalmidae